Rozwinąć skrzydła
DDA · Dorosłe Dzieci Alkoholików

Czym jest DDA?

DDA (dorosłe dzieci alkoholików) to pełnoletnie osoby, które wychowywały się w rodzinie, w której jedno lub oboje rodziców nadużywało alkoholu albo było od niego uzależnionych, i które w dorosłym życiu doświadczają trudności mających źródło w tych przeżyciach. Najczęściej są to: lęk, bardzo niskie poczucie własnej wartości, trudność w budowaniu bliskich relacji, perfekcjonizm i nieumiejętność proszenia o pomoc. DDA nie jest chorobą ani diagnozą. To nazwa doświadczenia, z którym można sobie poradzić.

Zrób test DDA: czy to mnie dotyczy?

Skąd biorą się trudności DDA?

Dzieciństwo to czas, w którym kształtuje się tożsamość człowieka. W rodzinie, która zaspokaja emocjonalne potrzeby dziecka i ma jasne zasady, dziecko buduje spójne i silne poczucie siebie. W rodzinie z problemem alkoholowym jest inaczej: nie mówi się prawdy o problemach, komunikacja jest zaburzona, a dorośli są skupieni na sobie i na piciu.

Dziecko uczy się wtedy, że nie wolno mówić, nie wolno ufać i nie wolno czuć. Te „zasady przetrwania” pomagają przetrwać trudny dom, ale w dorosłym życiu zaczynają przeszkadzać. Ks. Grzegorz Polok opisuje to szczegółowo w rozdziałach „Źródło problemów” i „Tajemnica rodzinna” książki „Rozwinąć skrzydła”.

Jak DDA przejawia się w dorosłym życiu?

Nie każda osoba z rodziny alkoholowej ma wszystkie te trudności. Najczęściej opisywane są:

  • Niskie poczucie własnej wartości: uznawanie siebie za kogoś gorszego, bardzo krytyczne ocenianie siebie i innych.
  • Szukanie potwierdzenia na zewnątrz: potrzeba bycia najlepszym, perfekcjonizm, pracoholizm.
  • Trudność w bliskich relacjach: brak zaufania, lęk przed odrzuceniem, problem z mówieniem o swoich potrzebach.
  • Nieumiejętność proszenia o pomoc: przekonanie, że wszystko trzeba zrobić samemu, bo prośba to słabość.
  • Lęk i napięcie: trudność z odpoczynkiem, bezsenność, silny niepokój, gdy coś idzie nie według planu.
  • Trudność z przyjmowaniem krytyki: nawet łagodna uwaga potrafi zepsuć cały dzień.
  • Brak radości: powaga, trudność w cieszeniu się z własnych sukcesów.
  • Skłonność do uzależnień: od substancji, ale też od ludzi.
Wewnątrz jednak jestem ciągle zastraszonym dzieckiem, bojącym się utracić akceptację osób z zewnątrz.Magda, 26 lat, cytowana w „Rozwinąć skrzydła”

Jakie role pełnią dzieci w rodzinie alkoholowej?

Żeby rodzina mogła jakoś funkcjonować, dzieci nieświadomie przyjmują role. Książka „Rozwinąć skrzydła” opisuje cztery:

  • Bohater rodziny: odpowiedzialny, świetnie się uczy, „ratuje” honor rodziny. Na zewnątrz radzi sobie doskonale, w środku często czuje się niewystarczający.
  • Kozioł ofiarny: sprawia kłopoty i ściąga na siebie uwagę, odwracając ją od problemu picia.
  • Dziecko-maskotka: rozśmiesza i rozładowuje napięcie, a pod spodem jest przestraszone.
  • Niewidzialne dziecko: wycofane, nie sprawia problemów, żyje „obok”.

Rozpoznanie swojej roli bywa pierwszym momentem, w którym ktoś rozumie, dlaczego zachowuje się tak, a nie inaczej.

DDA a DDD: czym się różnią?

DDD to dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych, czyli takich, w których była np. przemoc, choroba psychiczna rodzica, rozwód prawny lub emocjonalny, chłód albo stała nieobecność rodzica, nadmierna kontrola czy nadmierne wymagania. DDA to szczególna grupa DDD, w której źródłem dysfunkcji był alkohol. Osoby DDD często przeżywają podobne trudności jak DDA i potrzebują podobnej pomocy. O dzieciach rozwiedzionych rodziców piszemy na stronie DDRR.

Co pomaga? Jak sobie pomóc jako DDA?

  1. Nazwać to, co się stało. Pierwszym krokiem do zmiany jest uświadomienie sobie, kim jestem i jak wpłynęła na mnie sytuacja w rodzinie.
  2. Przestać być z tym samemu. Rozmowa z kimś zaufanym, z psychologiem, z duszpasterzem.
  3. Terapia. Indywidualna lub grupowa terapia dla DDA/DDD prowadzona przez psychoterapeutę to najskuteczniejsza droga. Od 2001 roku przy Duszpasterstwie Akademickim „Zawodzie” w Katowicach co roku działa roczna grupa terapeutyczna dla studentów.
  4. Grupy wsparcia. Wspólnota DDA i grupy Al-Anon Dorosłe Dzieci spotykają się w wielu miastach, bezpłatnie i anonimowo.
  5. Droga duchowa. Dla osób wierzących ważnym źródłem siły bywa odkrycie sensu cierpienia i zaufanie Bogu. O tym są ostatnie rozdziały „Rozwinąć skrzydła”.

Zobacz, gdzie szukać pomocy

Jeśli masz myśli, żeby zrobić sobie krzywdę, albo czujesz, że nie dajesz rady, zadzwoń teraz pod 116 123 lub 800 70 2222 (bezpłatnie, całą dobę).

Najczęstsze pytania

Czy DDA to choroba albo diagnoza?

Nie. DDA (dorosłe dziecko alkoholika) nie jest jednostką chorobową w klasyfikacjach ICD ani DSM. To określenie zespołu trudności, które często pojawiają się u dorosłych wychowanych w rodzinie z problemem alkoholowym. Pomaga nazwać doświadczenie, ale nie jest wyrokiem.

Czy jestem DDA, jeśli rodzic „tylko” dużo pił, ale nie był uzależniony?

Ks. Grzegorz Polok w książce „Rozwinąć skrzydła” mówi o rodzinach, w których jedno lub oboje rodziców nadużywało alkoholu albo było od niego uzależnionych. Liczy się nie diagnoza rodzica, tylko to, jak picie wpływało na atmosferę domu i na ciebie jako dziecko.

Mój rodzic nie pił, ale w domu było bardzo trudno. Czy to mnie dotyczy?

Możliwe. Osoby z rodzin, w których była przemoc, choroba psychiczna rodzica, rozwód prawny lub emocjonalny, chłód albo stała nieobecność rodzica, nazywa się DDD, czyli dorosłymi dziećmi z rodzin dysfunkcyjnych. Często przeżywają podobne trudności jak DDA i potrzebują podobnej pomocy.

Ile osób w Polsce to DDA?

W książce „Rozwinąć skrzydła” przytaczane są szacunki, według których dorosłe dzieci alkoholików stanowią około 40 procent dorosłych Polaków. To dane szacunkowe, ale pokazują jednak, że nie jesteś z tym sam.

Czy z tego można wyjść?

Tak. Pierwszym krokiem jest uświadomienie sobie, kim jestem i jak wpłynęła na mnie sytuacja w rodzinie. Pomagają terapia (indywidualna lub grupowa), grupy wsparcia DDA i Al-Anon, relacje z życzliwymi ludźmi, a dla osób wierzących także droga duchowa. Zmiana wymaga czasu, ale jest możliwa.

Czy wystarczy przeczytać książkę?

Książka może pomóc zrozumieć siebie i dać odwagę, ale nie zastąpi terapii. Sam autor podkreśla, że nie jest terapeutą. Od 2001 roku towarzyszy duchowo studentom, którzy przechodzą roczną terapię prowadzoną przez specjalistę.

Źródła

  • ks. G. Polok, Rozwinąć skrzydła, wyd. XIV, Katowice 2021 (ISBN 978-83-958598-2-3), Wstęp, rozdz. 1–4 i 6.
  • E. Syrek, ks. G. Polok, Codzienność w perspektywie doświadczeń dorosłych dzieci alkoholików. Zarządzanie rozwojem osobistym, Katowice 2023 (ISBN 978-83-7875-830-3).